Historie van de Nijmeegse Kegelbond

Nijmeegse kegelbond

1911 – 2008

Een stukje geschiedenis …….

Wanneer het allemaal begonnen is? Dat weten wij niet precies.

In 1884 was er al sprake van een kegelclub “de Kroon”, “de Krans” en “Mercurius”, die toen gestart zijn en in 1888 was er een Nationaal Kegelconcours in Nijmegen.

Op initiatief van de heer H. Wijnands uit ’s Hertogenbosch werd op 30 maart 1890 de Algemene Nederlandse kegelbond opgericht.

Ook clubs uit Nijmegen sloten zich bij deze bond aan. Rond 1895 telde deze Bond ongeveer 50 clubs. De Bond was echter geen lang leven beschoren en haalde de eeuwwisseling niet.

Op 8, 9 en 10 juni 1894 organiseerde kegelclub “de Krans”een Nationaal Kegelconcours i.v.m. het 10-jarig bestaan van deze club. De gemeente Nijmegen subsidieerde dit concours voor de somma van f. 15.00, veel geld toentertijd.

Het gemeentearchief vermeldt vele Nationale Kegelconcoursen rond de eeuwwisseling, teveel om allemaal te vermelden.

Nu zult U zich afvragen, waar werd er gekegeld?

Rond de eeuwwisseling is dit geweest in Café Wiersma, op de hoek van de Molenstraat en de Eerste Walstraat.

Op 5 maart 1902 werd de Kegelclub “Vrijkogel” opgericht met de vermelding dat zij zowel godsdienstig als politiek neutraal waren. Deze club werd op 23 september 1923 ontbonden en de prijzenkast met daarin o.a. een medaille van H.M. Koningin Moeder werd geschonken aan het Gemeente Museum van Nijmegen.

Of deze prijzenkast er nog is,………….wie weet !!!!!!!

De datum 1 oktober 1905 is voor ons het eerst tastbare uit de historie. Toen ontstond namelijk Kegelclub “Hoe is het Mogelijk”. In 1905 werd er een onderlinge wedstrijd gehouden van Nijmeegse clubs, en de ongehuwde mannen van de firma Bohlmann (Herenkleding en Textielstoffen), die in een internaat woonden, besloten hier aan mee te doen en gingen direct oefenen. Toen ze ook nog een prijs wonnen, was de consternatie bij de prijsuitreiking groot, omdat bij de vraag naar de naam van de club bleek dat ze die niet hadden. De reactie van de prijsuitreiker was dan ook: “Hoe is het mogelijk !!!!”. Spontaan werd deze uitspraak als clubnaam aangenomen.

Ook al wordt er gezegd dat kegelclub de “Kampioen” nog ouder is. Dit klopt in zoverre dat zij wel eerder zijn opgericht, maar tussentijds ontbonden zijn geweest en in 1942 weer opnieuw opgericht. Tevens werd de prijzenkast van de “Kampioen”door “Hoe is het Mogelijk”overgenomen, maar die is helaas bij het bombardement van Nijmegen verwoest.

Op 20 juni 1909 wordt dan de Nederlandsche Kegelbond opgericht. De Nijmeegse clubs laten het deze keer echter afweten. In 1909 wordt ook “KC 1909”opgericht. Deze club bestaat niet meer en het archief vermeld ook niet wanneer zij opgeheven werden.

Maar op 1 maart 1911 wordt in Hotel Wiersma de Nijmeegse Kegelbond officieel opgericht met een gelegenheidsspeech van de voorzitter, de heer J.C. Söhngen.

Het initiatief tot de oprichting wordt genomen door de heren Roelofs, Lebens en Smink.

Het eerste kampioenschap van de Nijmeegse Kegelbond wordt behaald door de heer K. van Valkenburg v.d. Kreke (Velocitas UDI) met 133 hout, gevolgd door de heer Meijer (Hoe is het Mogelijk) met 127 hout. Als 3e en 4e eindigen de heren Giessen (Vriendenkring) en Pier (Hoe is het Mogelijk) met respectievelijk 124 en 121 hout in 20 ballen.

U zult misschien willen weten wie de eerste dame is. Nou, die is er niet en het duurt nog wel even ook, want in die tijd was het puur een mannensport.

Weliswaar speelt men alleen op vriendschappelijke basis en was het meer een gezelligheidsspel op de clubavond. Typerend daarvoor is ook dan wel de naam van kegelclub “KIBLIOD”, wat de afkorting is van: “Kegelen Is Bijzaak, Lol Is Ons Doel”.

Drie jaar na de oprichting van de N.K.B., op 1-1-1914, wordt kegelclub “Fidelio”opgericht.

Deze club redt het niet zo lang, maar daarover later meer.

Dat Nijmegen zeer in trek was bij kegelend Nijmegen bewijzen wel de vele concoursen die er destijds werden georganiseerd,

Waaronder in 1912, 1916, en 1927 een Nationaal Concours en in 1925 een Interprovinciaal concours.

De Nijmeegse Kegelbond is meerdere malen verhuisd, volgens de gegevens is er gekegeld in “de Bonte Os”(later “Oranjehuis” genoemd), in het verenigingsgebouw “Unitas”(voorheen Sociëteit Burgerlust) bij de ingang van het Valkhof bij het spoorwegmonument.

De oorlogsjaren 1940-1945 zijn voor Nijmegen rampzalig. Een groot deel van de stad wordt verwoest en ook kegelend Nijmegen moet zijn tol betalen. De kegelgelegenheid aan het Mariënburgplein wordt verwoest en het kegelen wordt naar de achtergrond geschoven.

Echter door een onvermoeibaar bestuur, mat als voorzitter de heer Fr. De Vries, wordt er in samenwerking met de heer Biesheuvel, exploitant van Terminus, in 1947 een nieuwe kegelgelegenheid geschapen. De Bond groet gestaag, maar met de 2 banen die er zijn, kunnen er geen officiële wedstrijden worden gehouden.

Daarom wordt besloten om in 1950 deze kegelaccommodatie met 2 banen uit te breiden.

De officiële opening vindt plaats op zaterdag 16 september en er wordt besloten om een provinciaal kegelconcours te houden van 17 t/m 30 september. Aan het concours doen 210 vijftallen heren, 37 vijftallen dames, 48 drietallen heren en 6 drietallen dames mee, het totaal aan inkomen is maar liefst f. 10.014.14 en de uitgaven f. 9.507.38, waaronder f. 1.174.50 voor “kegeljongens”. Op 16 t/m 30 september 1951 wordt het 40-jarig bestaan van de N.K.B. gevierd met een groot Nationaal Kegelconcours.

Vanwege de grote belangstelling worden de banen, 6 in getal, geplaatst achter “Terminus”in de Novum-hallen. De kosten hiervan bedragen f. 8.451.85, waarvan een bedrag van

f. 1.304.00 voor 2 vaste schrijvers en kegeljongens.

Nu zult U zich afvragen wat kegeljongens zijn, dat zijn de mannen die de kegels weer rechtop moeten zetten na een worp en de bal weer op de retourbaan deponeerden.

Twee zeer geroutineerde kegeljongens waren Karel Leyendekkers en Jan van der Meyden, waarvan Karel de meeste ervaring had om ook de 8e kegel om te schoppen zonder de Koningskegel (middelste) te beroeren, zodoende een extra consumptie verkrijgend.

Ook was bekend van Karel dat hij om de 2 jaar zijn 25-jarig jubileum vierde als kegelopzetter om zodoende een extra gift af te dwingen.

Aan de nostalgie van kegeljongens komt echter een einde toen de fiscus er zich mee gaat bemoeien. Er wordt niet langer dan 2 uur kegels opgezet om zo onder de belastingvrije som te blijven.

Maar laksheid en werkverzuim krijgt de overhand omdat er door deze maatregel haast niets meer te verdienen is.

Mede door deze ontwikkelingen worden op initiatief van de heer Biesheuvel in 1964 de banen geautomatiseerd.

De kosten van deze automatisering bedragen maar liefst f. 50.000.00, maar voor ruim 140 kegelaars vindt hij dit een niet al te riskante investering. De geautomatiseerde kegelbanen worden op 10 september 1964 officieel in gebruik genomen door de wethouder Th. Peters.

In deze tijd begint ook het kegelen bij de dames wat meer interesse te krijgen, na de oprichting van “Acht om de Lange” op 10 mei 1955 is dit heel lang de enige damesclub.

Maar tussen 1960 en 1967 komen er meerder damesclubs, waaronder “Akkefietje”, “Langs ’t Kantje”en “Hout en Kout”.

Het 50-jarig bestaan van de N.K.B. in 1961 wordt niet gevierd vanwege de geringe belangstelling van de leden en de sponsoren.

Ook is er in de notulen van de bestuursvergaderingen te lezen dat de Nijmeegse kegelbond vanaf 1-1-1954 i.v.m. een financieel geschil geen lid is geweest van de K.N.K.B. en dat een poging van het bestuur van de N.K.B. om in 1957 weer lid te worden als mislukt moet worden beschouwd.

Verder is er vermeldenswaardig dat kegelclubs uit Boxmeer bij de Nijmeegse Kegelbond zijn aangesloten.

De clubs “D.I.G.”, “Acht om de Lange” en “E.V.A.” zeggen per 1-1-1954 hun lidmaatschap op en gezien het verschil van mening betekent dit enige rust voor kegelend Nijmegen dat kegelen als gezelschapssport wil blijven zien.

Naar aanleiding van het groeiend aantal kegelaars en de toch niet altijd ideale omstandigheden in Terminus worden er plannen gemaakt om een ander onderkomen te realiseren.

Na enkele jaren van onzekerheid wordt onder voorzitter P.Schekman, en de secretaris van toen, de heer J. ter Horst, het initiatief genomen om een kegelcentrum te bouwen aan de Heijendaalseweg.

Door veel doorzettingsvermogen wordt uiteindelijk door de gemeente Nijmegen het licht op groen gezet, al moet het kegelcentrum wel gekoppeld worden aan het bowlingcentrum om zodoende het financiële risico zoveel mogelijk te beperken.

Na veel zoekwerk werd er iemand gevonden die met de N.K.B. dit centrum wilde realiseren.

Dat het centrum aan de Heijendaalseweg een initiatief van de kegelaars is en dat zowel het bowlinggedeelte als het kegelgedeelte een eigen eigenaar heeft is niet algemeen bekend.

In 1974 is het dan zover.

Het kegel- en Bowlingcentrum wordt op 5 september 1974 door wethouder Massink feestelijk geopend.

Nijmegen beschikt dan over 10 prachtige kegelbanen.

Helaas is er een club, “Fidelio” genaamd, die na korte tijd in het nieuwe centrum te hebben gekegeld, teruggaat naar Terminus.

Korte tijd later wordt de club helaas opgeheven.

In het nieuwe kegelcentrum loopt het zeer goed en ook clubs uit Bemmel en Elst komen voorgoed in Nijmegen kegelen. Na enige tijd zijn er in Nijmegen bijna 600 kegelaars en de N.K.B. is daarmee de 3e bond van Nederland.

Op 24 mei 1981 viert de N.K.B. zijn 70 jarig bestaan met een gecombineerd kegel/bowling en wandelgebeuren en een feestavond in de schouwburg van Cuyk, verzorgd door de heer T. van Ierland.

Op 1 maart 1986 vieren wij ons 75-jarig bestaan met een groot feest, gevolgd door een feest toernooi op 20 april.

De Nijmeegse kegelbond heeft momenteel een kleine 300 leden.

Het bestuur en de diverse commissie doet er alles aan om oude tijden te doen herleven.

Het kegelcentrum is onlangs fysiek gescheiden van het Bowling gedeelte en de sfeer is hierdoor sterk verbeterd.

Wij denken dan ook op de goede weg te zijn en zullen er alles aan doen om het kegelen in Nijmegen, en daardoor ook in Nederland op een hoger peil te krijgen.

Samen met een goed functionerende Koninklijke Nederlandse Kegelbond moet het mogelijk zijn kegelen nog voor lange tijd in de belangstelling te houden en er voor te zorgen dat wij veel mensen plezier kunnen laten beleven aan onze mooie kegelsport..

Jaap Pronk

Voorzitter Nijmeegse Kegelbond